Kantu herrikoi batek dioen gisara: Araban bagare, Gipuzkun bagera, Xiberun bagire ta Bizkaian bagara

   Bortzirietako herri txiki batera, irakasle bat ordezkatzera joan zen andereño donostiar bat. Klasean zeudela, atzeko partean iskanbila sortu zen eta irakasleak ordena jartzearren atzeko mutiletako bati zera esan zion:

  -Zuk, zer esan duzu?- mutilak segituan erantzun zion

  -JA!

  Momentu hartan andereño donostiarra izugarri haserretu zen eta zer esan zuen errepikatzeko agindu zion, mutilak "JA" esan zion, berriz ere. Irakasleak "ja" hura burla gisara hartu zuen baina azkenean gainontzeko ikasleek irakasle berriari azaldu zioten, han "ja" "ezer ere ez" esan nahi zuela.

   Jakina da, Euskal Herrian hainbat hizkera daudela, bakoitzak beraien beriztasunekin. Kasu honetan, Bortzirietako hizkera berezia dugu; Batetik, lexiko oso oparoa daukate eta bestetik, hitzak mozteko joera handia daukate.(Gehiago sakontzeko).  

   Baina nola komunikatu gaitezke euskaldunok, lurraldeen arabera desberdin hitz egiten bada? Horregatik, 1919an sortu zen Euskalzaindia, non euskara zaindu, aztertu, zabaldu, batu eta hobetzea helburu zuen akademia ofiziala zela. Momentu hortan euskara batua sortu zen eta pixkanaka- pixkanaka garatuz joan zen. Honela, eskolak, denak era ulergarri batean ulertzeko eta komunikatzeko, euskara batua erakusten hastea erabaki zuen.

   Hala ere, euskara batuak bere alde on eta txarrak dauzka.

   Alde batetik, euskalkien artean elkar ulertzearen arazoak gainditzeko eta hainbat alorretan hizkuntza arautu baten beharrari erantzuteko baliagarria izan daiteke. Gainera, hirietako hainbat euskaldunek, euskalkien erreferentzia sendorik gabe, euskara batua ama-hizkuntzatzat ikasi du. Oraingo ikuspegitik, ezingo genuke euskaraz bizi euskara baturik gabe.

   Bestalde, euskara batuak euskalkien hitzak galtzea ere badakar. Lehen euskara ahoz aho ikasten zen eta bertako hizkeraren berezitasunak hobekiago igarotzen ziren gurasoengandik seme-alabetara edo lagunetatik lagunetara. Gaur egun ordea, komunikabideetan, hezkuntzan, zerbitzu publikoetan... euskara batuan solasten direnez, bereiztasun hauek abolituz doaz pixkana. Aipatzekoa da, Ipar Euskal Herriko eremu askotan euskara estandarra ez da behar bezala ezagutzera eman, beraz bertako jendearekin komunikazio zailtasunak aurki daitezke.

   Horrez gain, jende askok, batez ere adinekoak, arazoak ditu euskara batuan moldatzeko, baina apurka-apurka, herritarren eskolatzearekin eta hedabideen laguntzaz, geroz eta euskaldun gehiago gai da euskara batua ulertu eta erabiltzeko. Hala ere, pertsona adinekoak euskara batuara moldatzeko ezintasunaren ika-mika airean dago, izan ere, bizi guztian euskaraz hitz egin duen pertsona bati beste era bateko euskaraz moldatzen ez dakielako ez gaitzat jotzea bezain gauza frustranteagorik ez dago.

  Pixkanaka- pixkanaka ordea, mass mediak hizkerarenganako garrantziataz ohartu dira.

Lehen EITB-ek euskara batuan bakarrik hitz egin zuten; baina gaur egun ordea,

Mugaldekoak telesaila

Bizkaian edo eta Iparraldean esaten diren esamoldeak sartzen hasi dira, besteak beste
hortxe dauzkagu: Iparraren oraina, ETB-ko zenbait aurkezle, Goenkaleko zenbait aktoreek hitz egiteko daukaten
modua, Mihiluze...

Mihiluze lehiaketa

Goenkale telesaileko zenbait aktore

    Prentsa mundua ere aldatuz doa pixkanaka, izan ere, gaur egun guztiz batuan idazten duten kazetari gutxi baitago. Kazetari askok, irakurleen hizkerarekiko gertutasuna duen euskaran idazten saiatzen dira, beti ere arau ortografiko zein sintatikoak errespetatuz. Honela euskal irakurleak euskal idatziak hobeto ulertzen baititu eta ez da pasatzen gaztelaniazko egunkariak irakurtzera

   Hau guztia kontutan hartuta, gure eskoletan euskara nola irakatsi beharko genuke: Era batuan edo-ta lurralde bakoitzeko euskalkietan, era jatorrean, oinarritutako euskaran? Nire ustetan, euskara batua eskoletan erakutsi beharko litzateke baina inguruan daukagun altxorra alde batera utzi gabe. Horretarako irakasleak lurralde bakoitzean hitz egiten den euskarako ezagutza minimo batzuk izan beharko lituzke, honela goiko istoriotxoko gaizki ulertu linguistikoak ez genituzke izango.